in de site in de collectie
U bevindt zich hier:   home » politiegeschiedenis » thema's » Politie en bezettingstijd

Politie en bezettingstijd

De bezetting speelt een belangrijke rol in de Nederlandse politiegeschiedenis. De Duitse bezetters voerden een ingrijpende reorganisatie van het politiebestel uit.

Vóór 1940 waren alle pogingen om meer eenheid, samenwerking en centralisatie in het politiebestel te krijgen gestrand. Het bestel was met vijf soorten politie, ressorterend onder drie verschillende ministeries, hopeloos verdeeld. Kibbelarijen en machtsstrijd stonden het bereiken van een politieke consensus over de noodzaak tot verandering voortdurend in de weg. Hervormingsgezinden in het politieapparaat waren derhalve niet van meet af aan gekant tegen de Duitse hervormingsdrang en –dwang. De Duitse bestuurstop had eigenlijk goede ideeën uit foute motieven. De reorganisatie van de Nederlandse politie vond plaats in politiestatelijke verhoudingen en zonder de goedkeuring van een vrij gekozen parlement. Daarmee ontstond een politiesysteem dat in hoge mate losstond van bestuur en justitie en dat werd ingeschakeld om de nationaal-socialistische ideologie in de praktijk uit te voeren.
Vóór mei 1940 waren van hogerhand geen duidelijke grenzen gesteld aan het verlenen van medewerking door de politie in het geval van een bezetting.

Politiemensen waren vooral op zichzelf aangewezen bij het maken van de keuze of zij al dan niet, of in hoeverre en onder welke condities, medewerking zouden verlenen aan door de bezetters opgelegde maatregelen ‘voor de inwendige bescherming van het volk’.
Het feit dat de Nederlandse politie heeft meegewerkt aan de opsporing en arrestatie van mensen die voor de Nederlandse wet niets hadden misdaan, in het bijzonder joden en zigeuners, is de zwartste bladzijde in de Nederlandse politiegeschiedenis.

U kunt het volledige themaverhaal Politie en bezettingstijd als pdf-document downloaden. Hierin komen de volgende onderwerpen aan bod.

Aan dit thema gerelateerde stukken in onze collectiedatabase: